Karate
Karate (空手) je borilačka veština razvijena na ostrvima Ryukyu arhipelaga (Okinave) iz domorodačkih metoda borbe TE (手, doslovno: „ruka“) i kineskog Kempo-a. Karate je okarakterisana kao udaračka borilačka veština koja koristi udarce rukom, šutiranje, udaranje kolenom i laktom i udarce otvorenom rukom. Grapling, poluge, isčašenja, bacanja, napad na vitalne tačke se uče samo u nekim stilovima karate-a.
Karate je razvijen u Ryukyu Kraljevstvu pre njenog pripajanja Japanu u 19. veku. Karate je došao u Japan u ranom 20. veku u vreme kulturne razmene između Japana i stanovnika Ryukyu Kraljevstva. Godine 1922. japansko Ministarstvo prosvete je pozvalo Gichin Funakoshi-ja u Tokio da bi demonstrirao karate. Univerzitet Keio je postao prvi japanski univerzitet sa otvorenim Dojo-om, a od 1932. godine su svi univerziteti imali Dojo. U ovom vremenu, ime karate (唐手 Kineska ruka) je promenjen u karate (空手, prazna ruka) u cilju da pokaže da Japanci žele da razviju svoj oblik borbe u japanskom stilu. Nakon Drugog svetskog rata, Okinava postaje važno vojno uporište Sjedinjenih Američkih Država i karate je postao popularan među vojnicima koji su bili stacionirani tamo.
Okinava
Karate je počeo kao zajednički borbeni sistem poznat kao TE (Okinava: TI) koji je vežbala feudalna ratnička klasa Ryukyu Kraljevstva. Nakon što su ustanovljeni trgovinski odnosi sa dinastijom Ming u Kini od strane kralja Satto-a 1372. godine, neki oblici kineskih borilačkih veština su preneti na Ryukyu ostrva od strane posetilaca koji su boravili u Kini, posebno u Fujian provinciji. Velika grupa kineskih porodica se preselila na Okinavu, oko 1392. godine za potrebe kulturne razmene, gde su osnovali zajednicu Kumemura i podelili svoje znanje o širokom spektru kineskih nauka i umetnosti, uključujući kineske borilačke veštine. Politička centralizacija Okinave i “Politika zabrane oružja” od strane kralja Shō Hashi-ja 1429. godine nakon invazije Shimazu klana 1609. godine, takođe su faktori koji su produžili razvoj tehnika borbe bez oružja na Okinavi.
Bilo je nekoliko formalnih stilove TE i nekoliko stručnjaka sa sopstvenim metodama. Jedan preživeli primer je Motobu-ryu škola koja je prenešena sa Motobu porodice zahvaljujući Seikichi Uehara. Rani stilovi karatea su često generalizovani kao Shuri-te, Naha-te i Tomari-te, nazvani po tri grada u čijim su se oblastima javljali. Svaka oblast i njeni učitelji su imali sopstvene kate, tehnike i principe koji su ih odvajali od drugih TE škola.
Sakukawa Kanga (1782-1838) je izučavao pesničenje i bo u Kini (prema jednoj legendi, pod vođstvom Kosokun-a, začetnikom Kusanku kate). Godine 1806. počeo je sa podučavanjem borilačkih veština u gradu Shuri koje je nazvao „Tudi Sakukawa“, što je značilo „Sakukawa Kineske Ruke“. Ovo je prva poznata zabeležena referenca borilačke veštine „Tudi“, piše se kao 唐手. Oko 1820.godine Sakukawa-in najznačajniji učenik Matsumura Sokon (1809-1899) je stvorio sintezu TE (Shuri-te i Tomari-te) i Shaolin (kineski 少林) stilova. Matsumurin stil će kasnije postati Šorin-ryu stil.
Matsumura je svoju borilačku veštinu preneo na Itosu Ankо̄ (1831-1915), između ostalih. Itosu je usvojio dve forme koje je naučio od Matsumare. To su Kusanku i Cang Nan. On je stvorio Ping’an forme ( „Heian“ ili „pinan“ na japanskom), koje su pojednostavljene kate za početnike. Godine 1901. Itosu je pomogao da se karate uvede u javne škole na Okinavi. Ove forme su pokazivane deci u osnovnoj školi. Itosu-ov uticaj na karate je širok. Forme koje je stvorio su uobičajene u skoro svim stilovima karate-a. Njegovi učenici su postali neki od najpoznatiji majstora karatea, uključujući i Gichin Funakoshi, Kenwa Mabuni i Motobu Chōki. Itosu se ponekad naziva i „Deda modernog karatea“.
Godine 1881. Higaonna Kanryō se vratio iz Kine, posle godina provedenih sa Rju Rju Ko i stvorio je ono što će postati Naha-te. Jedan od njegovih učenika bio je osnivač Gođu-ryu, Chо̄jun Miyagi. Chо̄jun Miyagi je podučavao poznate karateke Seko Higa (koji je takođe trenirao sa Higaonna-om), Meitoku Yagi, Miyazato Ei’ichi i Seikichi Toguchi, i za veoma kratko vreme pred kraj svog života, An’ichi Miyagi.
Pored ova tri rana stila karatea, četvrti uticaj na borilačke veštine Okinave se pripisuje Kanbun Uechi (1877-1948). Sa 20 godina otišao je u Fuzhou u Fujian provinciji u Kini, kako bi da izbegao vojnu regrutacije Japana. Dok je bio u Kini vežbao je pod patronatom Shushiwa. On je bio vodeća figura Kineskog Nanpa Šorin-Ken u to vreme. Kanbun je kasnije razvio svoj stil karatea Uechi-ryu baziran na osnovu kata Sanchin, Seisan i Sanseiryu koje je naučio u Kini.
Japan
Gichin Funakoshi, osnivač Shotokan karatea, je odgovoran za širenje karate-a na glavna ostrva Japana. Zapravo mnogi Okinavljani su aktivno podučavali svoje veštine i stoga su podjednako odgovorni za razvoj karatea. Funakoshi je bio učenik Asato Ankо̄ i Itosu Ankо̄ (koji su radili na uvođenju karatea u Okinavljanski školski sistem 1902. godine). Tokom ovog perioda, istaknuti profesori koji su takođe uticali na širenje karate-a u Japanu su Kenwa Mabuni, Chōjun Miyagi, Motobu Chōki, Kanken Tōyama i Kanbun Uechi To je bio period burne istorije u regionu. To uključuje i japanske aneksije Okinave 1872. godine, Prvi kinesko-japanski rat (1894-1895), Rusko-japanski rat (1904-1905), aneksiju Koreje i uspon japanskog militarizma (1905-1945 ).
Modernizacija i sistematizacija karate-a u Japanu takođe uključuje usvajanje bele uniforme koja se sastojala od Kimona i Dogi ili Keikogi – uglavnom samo Karategi i rangova sa obojenim pojasevima. Obe ove inovacije su nastale i popularizovane od strane Jigoro Kano-a, osnivač judo-a i jednog od ljudi koje je Funakoshi konsultovao u svojim naporima da modernizuje karate.
Novi oblik karate-a nazvan Kyokushin karate je zvanično osnovan 1957. godine. Osnovao ga je Masutatsu Oyama (koji je rođen kao Korejanac, Choi Yeong-Eui). Kyokushin je u velikoj meri sinteza Shotokan karate-a i Goju-ryu karate-a. On naglašava kontakt, fizičku čvrstinu i pun sparing kontakt. Zbog naglaska na fizičku čvrstinu, sparing punom snagom, Kyokushin danas često nazivaju „Ful kontakt karate“ ili „Knockdown karate„. Mnoge druge organizacije i stilovi karatea su potomci Kyokushin karate-a.
Svetska Karate Federacija (World Karate Federation) objedinjuje ove stilove karatea:
- Shōtōkan-ryū
- Shitō-ryū
- Gōjū-ryū
- Wadō-ryū
Svetska Unija Karate-do Organizacija (World Union of Karate-do Organizations, WUKO) objedinjuje ove stilove karatea:
Mnoge škole mogu biti povezane sa nekim od ovih stilova, ili su pod jakim uticajem jednog ili više od ovih stilova.
Praktični značaj
Karate se praktikuje kao umetnost (budo), kao sport, kao borbeni sport, ili kao trening samoodbrane. Tradicionalni Karate stavlja naglasak na samorazvoju (razvoju sebe) (budo). Savremeni japanski stil obuke naglašava psihološke elemente koje treba ugraditi u odgovarajuć Kokoro (odnos) kao što su istrajnost, neustrašivost, vrline, veštine i liderstvo. Sportski karate stavlja naglasak na vežbe i takmičenja. Oružje (kobudо̄) je sastavni deo treninga u nekim stilovima.
Karate trening je obično podeljen u Kihon (osnove), Kate (forme) i Kumite (sparing).
